ضرورت فهم و درک صورتهای مالی ( قسمت سوم)

 

در این مقاله تاکید ما ، اهمیت و ضرورت درک و فهم صورتهای مالی است . استفاده بهینه از صورتهای مالی ، به عنوان هسته مرکزی گزارشگری مالی زمانی امکان پذیر است که استفاده کنندگان از دو نظر ، شناخت خوبی داشته باشند . اول ، هدف و ساختار صورتهای مالی و دوم ، استفاده بهینه از اطلاعات مالی فراهم شود یعنی محتوای صورتهای مالی را بخوبی تحلیل نمایند . او باید با محدودیتهای صورتهای مالی و ریسک های احتمالی مستتر در آن آشنا باشد ، بنابراین درک داده های ارائه شده در این گزارش ها می تواند در ترسیم مسیر سرمایه گذاری کمک شایانی به وی داشته باشد .

استفاده کنندگان صورتهای مالی طیف وسیعی از ذینفعان را تشکیل می دهد و هر یک جهت مقاصدی از صورتهای مالی استفاده می کنند . صورتهای مالی گرچه برای کلیه استفاده کنندگان مفید است اما عمدتاً تمرکز آن بر نیاز سهامداران آن شرکت می باشد و در مرحله بعد سرمایه گذاران بالقوه و تحلیل گران و سایر ذینفعان ، در ضمن گرچه عمدتاً صورتهای مالی جهت استفاده کنندگان خارج از سازمان تهیه می گردد ولی فهم و تحلیل مالی و توانایی تجزیه اقلام صورتهای مالی برای مدیران که تصمیم گیرندگان اصلی در بنگاه اقتصادی هستند ، اهمیت زیادی دارد . در واقع  فهم و تجزیه و تحلیل صورتهای مالی باعث میشود مدیران بتوانند فرصت ها و مشکلات مالی که شرکت با آن روبرو میشود را تشخیص داده و برنامه ریزی و کنترل به موقع و مناسبی داشته باشند .

یکی از شیوه های اصلی تحلیل گران مالی در ارزیابی شرکت ها ، استفاده از صورتهای مالی ، فهم درست و درک روابط بین اجزاء آن می باشد و اما این تمام کار نیست باید دارای تفکر عمیق و علمی به موضوع داشت باید توجه داشت که داده ها و اطلاعات ابزار و سلاح قدرتمندی هستند هم می توانند به ما کمک کنند و هم ما را به گمراهی بکشند . هنگامیکه از کم و کیف تولید داده ها و چگونگی جمع آوری آنها مطلع باشیم بدنبال روابط بین آنها خواهیم رفت این کار نه تنها یک روال پژوهش علمی محسوب می شود بلکه ما را از کسب نتایج انحرافی از داده ها و اطلاعات بر حذر می دارد همانطور که داده ها و اطلاعات می توانند به ما چراغی فروزان برای روشن کردن راه پر پیچ و خم تحلیل داده ها بدهند ، ممکن است با غقلت از رفتار داده ها و روابط بین آنها به گمراهی کشیده شویم و تصمیمات نادرست را اتخاذ و اجرا کنیم .

تناقض سیمپسون (Simpson ‘s Paradox) یک پدیده آماری جذاب است که نشان می دهد تفکر منطقی و منتقدانه می توان سپری در برابر دغلکاری و گمراه کنندگی دادها باشد . تناقض سیمپسون بسیار اهمیت دارد زیرا به ما یادآوری می کند که داده ها آنطور که دیده می شوند ، نیستند، بنابراین به راحتی با نگاه کردن به یک نمودار یا جدول نمی توان به یک استنباط یا تحلیل واقعی رسید ، بلکه باید روند تولید اطلاعات و عوامل موثر بر نتایج را مورد بررسی و تحلیل قرار داد به این ترتیب ممکن است شواهد به خوبی بر موضوعی دلالت کنند که منجر به گمراهی شود زیرا همه اطلاعات در اختیار ما در آن لحظه قرار ندارند ، بهتر است به جای اینکه به داشته های اطلاعاتی حال حاضر تکیه کنیم به تحقیق پیرامون موضوع مورد بررسی بپردازیم و داده ها و اطلاعات جدید را جمع آوری کنیم تا به کمک تفکر عمیق و علمی ، به نتایج منطقی و موثرتری برسیم . اگر بخواهیم تناقض سیمپسون را به صورتهای مالی تعمیم دهیم آنگاه نه تنها سرمایه گذاران و سایر ذینفعان بایستی درک و فهم درستی از صورتهای مالی داشته باشند بلکه باید با دید پرسشگری و جستجوگر و منتقدانه ، اعداد و ارقام را مورد بررسی و کنکاش قرار دهند.

ذینفعان شرکت اعم از سهامداران ، بستانکاران و افراد طرف معامله و تحلیل گران می توانند با استفاده از تجزیه و تحلیل های انجام شده بر روی صورتهای مالی یک شرکت ، خود را در وضعیتی مناسبی با آن قرار دهند. لذا این کار بسیار سودمند ، نیازمند درک و فهم صورتهای مالی است . پیش نیاز بررسی و تجزیه و تحلیل صورتهای مالی ، اشراف و توانایی در درک و فهم صورتهای مالی است و خود نیازمند اشراف کامل به دانش و فن حسابداری است و بر اساس تناقض سیمپسون ، داده ها آنطور که دیده می شوند نیستند و با تسلط بر فهم صورتهای مالی می توان غبار را از روی اعداد شست و آنگاه نسبت به تحلیل داده ها اقدام نمود . اعداد و ارقام در حسابداری عمدتاً  تا حدودی مفهوم خود را از دست می دهند و عدد یک دقیقا یک نیست .

ارزیابی و تجزیه و تحلیل شرکت بدون درک اهمیت گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانونی ، خطای بزرگی است که بسیاری از تحلیل گران بنیادی بدون توجه به این موضوع نسبت به تجزیه و تحلیل و محاسبه نسبتهای مالی صرفاً اقدام می کنند . اظهار نظر حسابرس اعتبار صورتهای مالی را افزایش می دهد . اظهارنظر و بندهای گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانونی و آگاهی از محدودیت های ذاتی آن ، دارای اهمیت است . تاثیر بندهای مندرج در گزارش حسابرس مستقل بر اقلام صورتهای مالی بخش حساسی از فرآیند تحلیل صورتهای مالی است . از طرف دیگر باید با محدودیت های ذاتی گزارش حسابرس آشنا بود عواملی چون قضاوت ، استفاده از نمونه گیری در رسیدگی ها و مقوله اهمیت از آن جمله هستند .